Monday, October 27, 2008

Lolas, Media and Rights

By the time Holi will hit Ktm,I won't be around! Thank God! Here's a write up about it that i have to share.
Media persons are supposed to vicariously speak for general people. I had once smsed an FM show "Jump start" to speak on how kathmanduites trouble girls by hitting lolas a month before actual Holi. But I was taken aback, instead of calling it a nuisance and requesting for its eradication, the male presenter remarked that it was a norm that he too follows religiously and nothing can be done. I was even more flagrant when I heard an FM show "Voice of Nepal" in which advocacy for human rights abounds and a message of zero tolerance is given. The same presenter professed adherence to human rights, their protection and proper conviction to perpetrators. Does violation of rights occur only when it is related to political issues like decade long insurgency? Isn't it a right, not to be physically assaulted by lolas? The pleasure of hitting lolas costs at the extreme impairment of sight and hearing and mostly unexpected pain. Be it a gruesome murder by Nepal army or Maoists, verbal abuse at workplace or innocent girls hit by men with lolas. A right is a right and violation occurs no matter who does it.
Mr. presenter, since it will take a couple of more years to indemnify the victims of insurgency, why don't we try protecting rights that have eluded your thoughts, for start like discouraging social nuisance?
AN ARTICLE BY
SHASHI KALA RAI

Thursday, September 4, 2008

FRIENDS

We happen to face different people at different stages of life . Even the friends. I am very much satisfied by the article scrippled on the Himalayan Times (i am sorry for i forgot the name of the writer. He has categorised the friends in three groups.......
1. friends for a reason
2. friends for a season
3. friends for life time.
Here some people come in our life as a friend for certain reason . They help us and be with us till we complete our certain purpose. They show us and help us in understandin the differebt aspects of our life and helps us to tackle or deal with the problems . Even some are there to drag us to the new direction or make us change the track we are following, either wrong or right. No matter after the compleition we get apart either knowily or unknowinly.
and the next here a friends come to our life ,teaches us to smile , enjoy and helps us to deal certain things. They are like God gift 2 us, they stay for a season but teach us a valuable lesson and go away from us. the reason might be anything. sometimes u both may get misunderstandings and separate, or sometimes u or he try to keep a distance and in this way this friendship ends but leaves a great mark..........
the third one the frienmd for a life time. Which goes on with u without any selfish motive. U quarrel , u smile and u share ur life with eachother . U both are made for eachother. Relationship between two life parterners fall on this group.......
I really liked the view presented by the writer on his article . Thou i hav written here in my own language .

A selfless friend really matter a lot in life . I know its hard to get one who is indeed a very good friend but lets try to be one. If everyone try to be so , then we all together can be good friends to eachother......................

Sunday, August 24, 2008

gurukul ko ek saanjh

2004 AD ma Gurukulma ma pahilo patak chhireki saathiharusanga uddhsya natak herna nabhayera Sunil Pokharel ani Abhi Subedi ji sanga interview linu thiyo college ko barshik patrika ko nimti . Tyaha ko batawaranle malai tane pani , ani man lagda lagdai pani natak herna bhane ma gayeki thiyina. Aba sait nai najureko ta bhannu parla ni haina ra? Aakhir fursad nai ekdam nabhayeki tyeti byasta manchhe pani ma hoina. Testai ho paristhiti le nai saath nadiyeko bhannu parla . Dui palta samma ta sur chadeko thiyo ani theatre samma dhayeki pani thiye tara dubai patak bhane banda thiyo natakghar, bhanna le Rimal Natakghar. Malai gurukul unit ko kamajori bhane yehi nai lagchha. Ramro sanga prachar ani bigyapan garna nasaknu. Naya darshak kohi hunuhunchha bhane yes theatre ko barema teti gyan ni nahuna sakchha , ani natakghar pani saano bhayeka le dherai darshakle ekai saath herna bhane muskil nai parchha. Tara je hos yes naatak ghar le nepali sahitya ani naatak ko kshetra ma puryayeko yogadan bhane bhulna sakinna . Ani SunilPokharel , Abhi Subedi ani anya kalakaar saathiharu le nepalma bhitraunu bhayeko theatre culture yaani natak sanskriti le pani yes kshetra ko bistar ma nikai nai tewa puryayeko mahasus hunchha ek patak gurukul pugera farke pachhi……………
Yi sabai mera man ma ubjiyeka bicharharu bhaye . Sabai ko dristikon ma sanga milnu parchha bhanne pani chhaina.maile yeha lekhna khojeko kura bhane beglai chha .
Hijo bihan ko kantipur padhe. Patrika padhna chhadeko nikai bhaisakeko thiyo. Jahile pani sattako lagi haanathap garne nepali neta haru ko puranai samskriti, desh ko girdo abastha , khachkido bikashkram, badhdo dandahinata ka khabar din dinai padhda padhda dikka lagera patrika nai padhna chhade . Ajha bhanau yesto bisam ani kahali lagdo sthitima afule bujhda bujhdai pani kehi garna nasakekoma afai lai afnai najar bata girna nadina maile samachar nasunne ani napdhne nidho gareki thiye. Tara ankha agadi ko ghatana ko aavash aankha chimlidaima ani kaan thundaima kaha nahune raichha ra. Aafno jimmebari bata tandha panchhina kaha sakido raichha ra. Aaja feri khai k jagera aayo paper kine ani padhe. Tehi lekhiyeko thiyo rimalnatakghar gurukul ma pradarsan bhairaheko naatak "Karnali Dakshin Bagdo chha." Yesko halka samikshya pani ali ali padhe. Desh ko tyo durgam bheg ma napuge pani tyahako janjiban lai kritim dhanchabata nai bhaye pani herne rahar jagera aayo. Theatre (naatakghar) khachakhach thiyo. Sohi din nepali congress ka thula hasti (neta) ani ek sahityakar narhari achyarya pani aaunu bhayeko thiyo. Mugu jilla ma naatak ghar kholne hetu le pradarshan ma rakhiyeko so naatak ka praya kalakarharu mugu bata nai hunuhunthyo.Yo naatak kunai script bina nai Karnali ko rahan sahan lai ajar ma rakhera tayar pariyeko thiyo. 1 ghanta ani 40 minutes lamo yes naatak ma tesh bheg ko samajik arthik ani rahan sahan lai sakdo chitran garna khojiyeko chha.
Dosro din nai bhyeko le hola hall bhid thiyo , tyes ma pani late puge ticket liye ani bhitra chhirda sabai seat haru pack thiyo . Tyehi bhayera agadi galaichama rakhiyeko chakati ma paleti kasera hami 15-20 jana basyau. Najikai bata tyes naatak ko bastu sthiti herda lagthyo katai ma Karnali kai paribesh ma ta chhuina. Projector ani computerized technology le garda hola malai matra haina sabai lai aafu pani Karnali kai chheuchhau bhayeko mahasus bhayo hola. Harek kalaakar haru le afno abhinaya khub sajib dhanga le garnu bhayeko thiyo.
Tyo karnali bheg ko dukha ,pida, andha bishwas ani daya lagdo jiwanstar herda lagyo ke yesari pani manish bachiraheka chhan ta?????????? Khas bhansha ramrari thamyauna nasake pani ali ali melo bhane payekithiye.
Dhami jhakri laune pratha, balbibaha lai chharlanga pariyeko chha yes natak ma. 8 barsha ki euti saani bachchhi ko bibaha huna lagdako kshyan, u makhkha chhe naya luga naya chura ani naya dhago payeko ma tara anabigya chhe afno jiban ma ke hudai chha bhanne kurama. Yesai prasnga lai liyera nepathya bata aayeko aawaj le kasko man naroyeko hola ra. " Euti saani phool thaha chhaina usalai u phulna lagdai chhe wa ohilina lagdai chhe……"
Anna(chamal ) ko nimti char pach din line ma basda pani khadya ko karyalaya bata chamal kinna napaunu tyeha ko badhyata. Kehi chamal ko nimti maaramar ani tyeha ko thula bada karmachari le sojha ani nimukha janata lai gareko jyadati . Prasasan karyalaya gayo nagarikta banauna ko nimti CDO(pramukh jilla adhikari ) chhaina ani peon ko bharma sara office, testai birami sarhai bhayera aspatal lagyo aspatal ma doctor chhaina teha ni tehi pale ko bhar ani biramilai sahar lagna airport lagyo tyeha ni plane chhaina.
Plane ko nimti dinau kurnu parne ani plane aaye pani thula bada lae pahile nai book garne prachalan. Kati khumchyayera rakheko chha rastra le yi bhegka manisha harulai . Sanchar , yaatayat ani shikshya ko mul yeha phutna kina sakeko chhaina? Kitab ani copy ko nimti yeha ko bidhyarthiharu le mahinau kurnu parne badhyata , eutai shikshak le dui char ota class ekai thauma rakhera padhaunu parne majburi ani feri bhatkina lageka ani chhano chuhine bidhyalaya. Bidhyalaya aauda jada ani karnali wari paari garna nikai manish haru le jyan samet gumaunu pareko bisam paristhiti yeha (yes natak ma ) dekhaiyeko chha. Yetra yetra ghas ko bojha liyera dori ko bhara ma waar par gariraheka manis haru ko sthiti herda maro aang nai jurunga bhayera aayo. Aakhir unuharu kun yug ma chhan?
Kamjor arthik sthiti ka kaaran yarsagumba khojna jada yehako kayaun manish le jyan gumayeka chhan. Bijuli batti ani indhan ko abhab ma yo bheg ajhai pani diyalo ko prakash ma sansaar nihardai chha.Arthik sthiti sudridh nahuda ani dukha dukha bata umkina yeha ka manish haru ajha bhannu parda yuba haru dherai sankhyama dakshin bagda/pasda chhan arthat bharat bhitri raheka chhan.
Ma bata nikai najik hunuhunthyo nahrari ji , uha ta ek neta nai ho ani sahityakar bhanda ni badhi uhalai hami neta nai bhanera chinchhau. Ma bela bela ma , natak ko bichbichma pachhadi farkera uhako muhar niharthe, yehi herna ki uhalai desh ko yo bhag ko sthitile chhoyo ki chhoyena? Uhalai khed chha ki chhaina?Uha ni marmik dekhinuhunthyo. Byaktigat roop ma sabai desh ko heet nai chahanchhan bhane milera kina agdai badhna sakdainan??????? Yehi jagyo man ma.
Discovery, ani history channel bata dekhaiyeka durgam thau ani Africa ko bikat basti haru ani anya dherai bheg ka manish haru ko kahalilagdo paristhiti dekhda ye yesto pani hudo raichha bhanne lagthyo ani naramilo pani lagthyo . Aaja afnai desh ma tyo bhanda ni kahali lagdo sthiti rahechha bhanne thaha pauda man nikai nai garhau abasya bhayeko chha. Karnali ko barema patra patrika ani kitab haru ma napadheki haina, tara farak dhanga abata soch taba aayo jaba yehi bhegka manis haru le afno jiban star kasto chha ta bhanne kura hamilai chitran garnu bhayo.
Antyama bhaniyeko thiyo " Desh eutai , besh eutai bhanchhan tara timi haru sarah haimi kina chhainau? Timi haru ko luga bata tandhai bata suganda aauchha scent ko tara timiharu kai bhasha ma bhannu parda hami parai bata ganhauchhau .Timiharu helicopter liyera dui din ko nimti Rara ko nilo panee herna aauchhau ani yehako manoram drishya ko charcha garchhau , tara hami yehi janmi hurki badheka manish haru lai Raara ko nilo pani le kina chuhudiana? Katai hamro pet bhoko ani timiharu ko bhari bhayera ta haina?"Euta nagarikta siwaye desh bata hamile k payau?………….. dherainai lamo thiyo uhaharu ko gunaso raajdhani bashi ani desh ka dhukuti mathi rajya garne haru sanga, saara maile yeha lekhna sakiraheki chhuina.
Ma afu terai ma janmeko bhayera hola karnali basi le jhai anna ani kadyanna ko samyasya bhayeko ta suneki chhaina. Tara pani terai ko bhitri gaun haru ma pani yestai bibhed chha thula ani saana barga ka bich ma . Dherai basti haru ajaha bhannu parda dalit ka basti haru ekdamai dayaniya sthiti ma chhan. Tyehi phohor chha, tehi khane thau ani bachaharu syahar ani poshan ko abhaw marna lageka jasta dekhine. Aru ta bhayo tin pusta samma ka manish haru eutai kotha bhitra afno jiwan bitauna badhya chhan. Bal bibaha ani daijo ko prachalanle jhan yo kshetra lai naramrai khayeko chha. Kokro mai raheki balika ko bibaha gareki maile swayam dekheki pani chhu. Ani prasasta daijo napaye janti pharkine chalan, ani buhari marne prtha ta yeha samanya nai chha.
Nepal ka harek basti ani thau haru samanantar roop le bikash garinu parchha bhanne dharana hami sabai nepali haru ko chha.Hamilai jaati , bheg ani Barga ko hisab le afno simit rajnaitik swartha prapta garna natukraiyos bhanne hamro apil pani chha. Raajdhani ko Durbar marga ma herne ho bhane parking gari rakheka hunchhan mahanga gaadi haru paanchtare hotel ko agadi . Dekhda lagchha at je bhaye pani Nepal ma yetika thula star bhaye ka manchhe haru pani chhan, ekchhin ko lagi lagdachha Nepal lai kasle bhanchha garib? Ani anakantar basti haru ko chitra ani paribesh bujhyo lagdachha ke Nepal ma 21st century aayeko chha ra? Euta haraf yaad aaauchha kabita ko " sakdina herna bhanchhin aama santaan thari thari ka"…………….
.






एस्तो पनि संसार हुदों रैछ

आमा हेर त ,
याँहा त चरिहरु स्वतंत्र भै उडदा रैछन
खै आमा गुलेली लिएका शिकारी याहा आउदैनन र??
हेर त आमा ,
याहा त दाजू भाई अनि दीदी बहिनी मिलेर काम गर्दा रैछन
खै त आमा याहा झगडा र युध्द हुदैनन र?
कस्तो अनौठो संसार यो,
पल भर पनि मैले बारूद को आवाज सुनिन
आमा हेर त,
याहा त राती पनि मानिश डर नामानी हिड्दा रैछन?
खै आमा मानिश किन स्वार्थी नभएका होलान याहा?
खै किन आमा याहा शान्ति मात्र छाएको होला.?
हेर त आमा ,
एस्तो पनि संसार हुदों रैछ,
आकाश त हाम्रो घरबाट देखीए झै याहा पनि निलै छ ,
पानी ता हामीले पिएको जस्तै छ यहाँ पनि
घास हरु हरिया नै त छन,
सबै कुरा उस्तै नै त छन आमा ,
तर किन आमा याहा कलह नभएको ?
के याहा का मानिशलाई शातिशाली हुन मन छैन?
अनि किन त येसरि एकसूत्र मा बाँधियर बसेका?

आमा हेर त ,
हेर त कस्तो मिठो अनुभब हुन्छ याहा
मन कति निर्धक्क छ याहा,
सबै मानिश मुर्ख हुन त आमा याहा का?
नभए खै त सत्ता को निम्ति लडेका?.
हेर त आमा एस्तो पनी संसार हदों रैछ…………………….

आकाश पारी को त्यों गाउँ छोऊ छोऊ झै लाग्यो
चरी संगै उडदै उडदै तिमी छेउ आऊ लाग्यो
पलभरको मिलनलाई मुटुमै संगालेकी छू
तिम्रो सामू आई सबै भाव पोखु पोखु लाग्यो
आकाश पारी को त्यों गाऊ किन छोऊ छोऊ लाग्यो?

चंद्ररश्मिको उजेलीमा तिम्रो मुहर हेरू लाग्यो
झरना संगै बग्दै बग्दै तिमीलाई नै छोऊ लाग्यो
साचेर राखेकी छु हजूरकै माया याहाँ
खोल्नलाई मनको गाठो तिमी नजिक आऊ लाग्यो
आकशपारी को त्यों गाउँ किन छोऊ छोऊ लाग्यो ?

पाना भरी तिम्रै लागि पत्र कोरु कोरु लाग्यो
नानीभै तिम्रै आखा भित्र बसु बसु लाग्यो
प्रतिक्ष्यामा छु म तिम्रै नै त याहाँ
तिम्रो अधरमा शिर लुकाई किन रोऊ रोऊ लाग्यो
आकाश पारी को त्यों गाउँ किन छोऊ छोऊ लाग्यो?

 

designer : anniebluesky : www.bloggeruniversity.blogspot.com